Οι απόφοιτοι του Πολυτεχνείου ανήκουμε σε μια κοινότητα. Δεν είχαμε επιδιώξει ενεργά, ούτε εμείς ούτε το ΕΜΠ μέχρι σήμερα, να την οριοθετήσουμε. Ήταν κάτι που προέκυπτε φυσικά, μέσα από την κοινή εμπειρία της φοίτησης, που μας σφράγισε, και μιας συνάφειας στον τρόπο σκέψης που είναι αναγνωρίσιμη ακόμη και μέσα σε εντελώς διαφορετικά κοινωνικά ή επαγγελματικά περιβάλλοντα. Πώς προέκυπτε αυτή η συνάφεια; Ο καθένας έχει προφανώς τις προσωπικές βιωματικές εμπειρίες του.

Για εμένα, κυρίως αφορά συμφοιτητές. Σε πολλές πανεπιστημιακές σχολές εισάγονταν φοιτητές όχι από βούληση ή επιλογή, αλλά από συγκυρία. Αντίθετα, στο ΕΜΠ, από τη φύση των σπουδών και των ακόλουθων επαγγελματικών κατευθύνσεων, αλλά και επειδή συγκροτούνταν από σχολές που απαιτούσαν υψηλή εισαγωγική βαθμολογία, άρα ήταν πρώτης επιλογής, οι φοιτητές ακολουθούσαν τον δρόμο που συνήθως είχαν οι ίδιοι διαλέξει. Επομένως, ξέραμε τι θέλαμε, όσο αυτό μπορεί να ισχύει στην ηλικία των 18 χρόνων. Είχαμε ήδη ένα πρώτο σημείο επαφής. Κι αυτό γινόταν πιο έντονο στα χρόνια της φοίτησης. Και μαθαίναμε, όχι μόνο από τους καθηγητές, αλλά και από τους συμφοιτητές μας, παρακολουθώντας μαζί, διαβάζοντας μαζί, κάνοντας εργασίες μαζί, δίνοντας μαζί εξετάσεις και συμπληρώνοντας γνωστικά, αλλά και κοινωνικά, ο ένας τον άλλο. Αυτό που σήμερα έχει αναγνωριστεί ως συστατικό επιτυχίας μεγάλων οργανισμών, ήταν ήδη μια πραγματικότητα: ένα «οικοσύστημα» γνώσης και εμπειρίας, θεμελιωμένο στην ανταλλαγή τους.

Συγχρόνως, η ώσμωση μεταξύ των συμφοιτητών οδηγούσε αρκετούς από εμάς να σκεφτόμαστε σοβαρά κάποιο μεταπτυχιακό, ακόμη και από τα πρώτα έτη των προπτυχιακών σπουδών. Σε αυτό συνέβαλε και το γεγονός ότι αρκετοί καθηγητές είχαν εμπειρία από αμερικανικά πανεπιστήμια, διέθεταν ένα ακαδημαϊκό δίκτυο μέσα από το οποίο ωθούσαν και βοηθούσαν τους φοιτητές τους να συνεχίσουν στα κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου, που ιδίως εκείνες τις δεκαετίες βρίσκονταν στις ΗΠΑ, εξασφαλίζοντας πλήρεις υποτροφίες. Δημιουργήθηκε έτσι ένα δίκτυο αποφοίτων του ΕΜΠ που βρίσκονταν στις ΗΠΑ για σπουδές, μαζί με Έλληνες καθηγητές που ακολουθούσαν εκεί ακαδημαϊκή καριέρα, και βοήθησαν εμάς -όπως κι εμείς αργότερα τους επόμενους- να βρουν τον δρόμο τους στο αμερικανικό ακαδημαϊκό πλαίσιο. Σε ένα βαθμό, φοιτητές ακόμη, όσοι είχαμε την προσδοκία των μεταπτυχιακών σπουδών, θεωρούσαμε περίπου ως φυσική κατάληξη ένα μεταπτυχιακό στις ΗΠΑ. Ο ένας παρακινούσε τον άλλο. Και με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, η φήμη του ΕΜΠ είχε ήδη εξαπλωθεί στα αμερικανικά πανεπιστήμια και την ακαδημαϊκή κοινότητα, ανοίγοντας τις πόρτες για όσους τις χτυπούσαν με εφόδιο το δίπλωμα του Πολυτεχνείου.

Ούτε η φήμη του ΕΜΠ στην Αμερική ήταν συγκυριακή. Η προσωπική μου εμπειρία -και σε αυτό δεν είμαι ο μόνος- επιβεβαίωσε ότι το επίπεδο των σπουδών στο Πολυτεχνείο ήταν απολύτως συγκρίσιμο με εκείνο των άλλων ιδρυμάτων, από όλο τον κόσμο, με τους απόφοιτους των οποίων συναντηθήκαμε ως μεταπτυχιακοί συμφοιτητές στην Αμερική. Ξεκινώντας από μια μικρή περιφερειακή χώρα, φτάσαμε στο πεδίο του ανοιχτού παγκόσμιου συναγωνισμού της γνώσης και της έρευνας με πλήρη ακαδημαϊκή εξάρτυση. Καμία βοήθεια δεν θα ήταν πιο πολύτιμη.

Όλα αυτά συνθέτουν και ενισχύουν την αίσθηση της κοινότητας των αποφοίτων. Το έχω διαπιστώσει επανειλημμένα και σε βάθος χρόνου στη διάρκεια μιας επαγγελματικής διαδρομής 35 χρόνων. Οι απόφοιτοι του ΕΜΠ, ανεξάρτητα από την εποχή που αποφοίτησαν, έχουν κάτι που τους ξεχωρίζει και τους κάνει αναγνωρίσιμους. Μπορούν να επιτύχουν σε πεδία διαφορετικά από το συγκεκριμένο αντικείμενο των σπουδών τους γιατί, πέρα από τη γνώση, το Πολυτεχνείο διαμορφώνει ένα τρόπο σκέψης, που τον χαρακτηρίζει η συστηματικότητα και η μεθοδικότητα. Αυτή είναι και η προσωπική μου εμπειρία. Είναι ξεχωριστό αίσθημα να ξέρεις ότι ανήκεις σε αυτή την κοινότητα. Κι αυτή είναι η οφειλή μας στην κοινή μας alma mater, στο ΕΜΠ.